AKAP’s blijken nieuwe therapeutisch aangrijpingspunten bij COPD

    Poppinga, W.J. | Rijksuniversiteit Groningen | 3 februari 2017 |

COPD-patiënten gebruiken voor hun benauwdheid luchtwegverwijdende medicijnen (bèta-agonisten). Op celniveau wordt de werking van deze medicijnen beïnvloed door een familie van eiwitten, de zogeheten AKAP’s (A-kinase anchoring proteins). Promovendus Wilfred Poppinga onderzocht hoe verschillende soorten AKAP’s in de luchtwegen werken. In de context van COPD gaat het om de volgende vragen: wat doen AKAP’s tijdens luchtwegverwijdende medicatie? Wat is hun invloed tijdens een luchtwegontsteking? En hoe reageren AKAP’s tijdens blootstelling aan sigarettenrook?

AKAP5 en AKAP12

Poppinga’s onderzoek laat zien dat in de gladde spiercellen van de luchtwegen verschillende AKAP’s aanwezig zijn. Blootstelling aan sigarettenrook verhoogt de aanwezigheid van bepaalde AKAP-types, terwijl andere AKAP’s juist minder worden aangemaakt. Dit laatste geldt met name voor AKAP5 en AKAP12. Deze types bleken ook minder aanwezig te zijn in het zieke longweefsel van COPD-patiënten in vergelijking met gezond longweefsel. Dit bevestigt het vermoeden dat AKAP5 en AKAP12 een belangrijke rol spelen bij COPD. Al eerder was bekend dat deze twee AKAP’s een rol spelen bij de werking van de luchtverwijdende bèta-agonisten.

Ontstekingsremmend

Poppinga bestudeerde ook het mechanisme van luchtwegontsteking bij COPD. Bij ontsteking in de gladde spiercellen van de luchtwegen komt de signaalstof IL-8 vrij die op zijn beurt weer andere ontstekingseiwitten aantrekt. Onder normale omstandigheden werken bèta-agonisten het vrijkomen van IL-8 tegen, dus werken ze ontstekingsremmend. Uit het onderzoek van Poppinga blijkt dat het onderdrukken van AKAP’s het ontstekingsremmende effect van bèta-agonisten afremt. Dat suggereert dat AKAP’s helpen bij het remmen van een luchtwegontsteking. Muizenstudies van Poppinga tonen aan dat AKAP5 tijdens sigarettenrook ontstekingsremmend werkt en dat AKAP12 onder gezonde condities ontstekingen in de longen afremt.

AKAP12 en luchtwegverwijdende medicijnen

Rest nog de vraag welke rol de AKAP’s spelen tijdens de werking van bèta-agonisten, de luchtverwijdende medicijnen. Uit muizenstudies van Poppinga blijkt dat met name AKAP12 belangrijk is voor de bronchusverwijdende werking van bèta-agonisten. Bovendien blijken rokende astmapatiënten verschillende genvarianten van AKAP12 te hebben die van invloed zijn op de mate van bronchusverwijding door bèta-agonisten.

Nieuwe therapeutische optie

Samenvattend hebben COPD-patiënten een lagere hoeveelheid AKAP5 en AKAP12 in de gladde spiercelen van hun luchtwegen. Dit kan leiden tot een versterkte luchtwegontsteking tijdens en na het roken van sigaretten. Het verlies van AKAP12 kan bovendien leiden tot een minder goede werking van medicijnen tegen benauwdheid (bèta-agonisten). Poppinga concludeert dat het herstellen van de gunstige werking van AKAP5 en AKAP12 mogelijk een nieuwe therapeutische optie is bij het bestrijden van COPD.
 

Keyword: A-kinase anchoring protein AKAP AKAP5 AKAP12 beta-agonisten luchtverwijdende medicijnen sigarettenrook COPD

Terug naar het overzicht

Gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over subsidies, zorg en onderzoek naar astma, COPD en andere longziekten.