Emfyseem behandelen met stamcellen

    I.H. Heijink, N.H. ten Hacken | Universitair Medisch Centrum Groningen | 29 december 2015 | 6.1.15.017

Longemfyseem wordt gekenmerkt door irreversibele afbraak van longweefsel. Mesenchymale stamcellen zijn in principe in staat de regeneratie van longweefsel te bevorderen. Dit project gaat na of en onder welke omstandigheden autologe mesenchymale stamcellen een bijdrage kunnen leveren aan het herstel van longweefsel bij mensen met emfyseem. 

In Nederland lijden ca 80.000 mensen aan longemfyseem, een irreversibele aandoening van de longen met als voornaamste kenmerken afbraak, verlies van elasticiteit en versnelde veroudering van het longweefsel. Emfyseem ontstaat waarschijnlijk als gevolg van ontoereikend herstel van de beschadigingen van het longweefsel die ontstaan door de langdurige blootstelling van de longen aan schadelijke stoffen (met name sigarettenrook) en de daaruit voortkomende chronische inflammatie van de longen. Momenteel bestaat er, naast een longtransplantatie, geen afdoende therapie voor emfyseem.

Longregeneratie zou een toekomstige behandeling kunnen zijn. Hierbij moet uit stamcellen nieuwe, gezond longweefsel groeien. De meest voor de hand liggende bron van stamcellen daarbij vormen de mesenchymale stamcellen (MCS). Van dit type cellen is de afgelopen jaren aangetoond dat ze niet alleen geschikt zijn om de groei van diverse nieuwe weefsels te stimuleren maar dat ze ook een dempende werking hebben op inflammatoire processen.

Het feit dat emfyseempatiënten ondanks de aanwezigheid van MCS in hun longen toch irreversibele en progressieve longschade hebben, wijst er op dat de regeneratieve functie van de MSC bij hen niet of te weinig tot uiting kan komen. Doel van dit project is na te gaan wat hiervan de oorzaak is.

Om hier meer inzicht in te krijgen isoleren de onderzoekers MSC uit longen als ook uit beenmerg en vetweefsel van gezonde mensen en van mensen met emfyseem. Vervolgens vergelijken zij de verschillende bronnen van MSC wat betreft hun vermogen tot differentiatie en hun productie van groeifactoren, anti-inflammatoire stoffen en extracellulaire matrixmoleculen. De gevonden verschillen hierbij kunnen mogelijk de weg wijzen naar factoren die het regeneratieve vermogen van de MSC in het longweefsel van mensen met emfyseem kunnen versterken.

Naast de MSC zelf speelt ook de compositie van het micro-milieu een rol bij de regeneratie van longweefsel. Om hier meer inzicht in te krijgen vergelijken de onderzoekers de samenstelling van de extracellulaire matrix op diverse niveaus in longweefsel van mensen met emfyseem en gezonde controles. Daarbij wordt ook gekeken naar eventuele verschillen in de interacties van de MSC uit verschillende bronnen met de extracellulaire matrix (hechting, overleving, productie van groeifactoren).

Met behulp van diverse componenten van de extracellulaire matrix (collageen, laminine, elastine, glycosamineglycanen, enz) zullen de onderzoekers verschillende ‘ondergronden’ creëren waarop de MSC kunnen groeien. Dit moet inzicht opleveren in de ideale ‘ondergrond’ voor de regeneratie van longweefsel met behulp van MSC. Tenslotte bestuderen de onderzoekers hoe MSC de diverse functies van de epitheliale cellen in het longweefsel (barrièrevorming, herstel, differentiatie, enz) beïnvloeden.

Samen moet dit meer inzicht geven in de omstandigheden die voor MSC optimaal zijn om bij te dragen aan herstel van longweefsel bij mensen met emfyseem.

Deze samenvatting is geschreven door wetenschapsjournalist Marten Dooper

Keyword: emfyseem mesenchymale stamcellen regeneratie extracellulaire matrix

Terug naar het overzicht

Gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over subsidies, zorg en onderzoek naar astma, COPD en andere longziekten.