Naar een vaccin tegen astma met moleculen van de worm Schistosoma

    Vlught van der, L.E.P.M. | Universiteit Leiden | 4 september 2015 |

Langdurige infectie met parasitaire wormen, zoals met de platworm van het geslacht Schistosoma, leidt tot een versterking van het regulatoire immuunsysteem. Regulatoire B-cellen blijken hierbij een belangrijke rol te spelen. Dat blijkt uit het proefschrift van Luciën van der Vlugt, waarmee zij promoveerde aan de Universiteit Leiden.
 

Het menselijke afweersysteem heeft de taak schadelijke indringers zoals bacteriën en virussen uit te schakelen. Daarbij ontstaan ontstekingsreacties die echter ook schade aan het eigen lichaam toebrengen. Om ervoor te zorgen dat zo’n afweerreactie niet uit de hand loopt, heeft het ook immuunsysteem regulatoire cellen. Deze regulerende afweercellen remmen ontstekingen.

Schistosoma-infectie

Van der Vlught ontdekte dat bij mensen die besmet zijn met de worm Schistosoma – die de ziekte Bilharzia veroorzaakt – meer regulatoire B-cellen hebben. Deze cellen, die ontstekingsreacties onderdrukken, houden het immuunsysteem samen met andere regulatoire cellen zodanig in bedwang dat de worm jarenlang kan overleven in de mens. De infectie is meestal mild, maar kan wel vermoeidheid en bij kinderen groeivertraging veroorzaken. Er zijn ook ernstige gevallen bekend waarbij een Schistosoma-infectie kan leiden tot kanker en zelfs overlijden. Volgens het onderzoek van Van der Vlught hebben de wormen echter ook voordelen, omdat ze voor de aanmaak van regulatoire afweercellen zorgen en daarmee het afweersysteem in balans houden. In gebieden waar astma het meest voorkomt, zoals Nederland en andere moderne, geïndustrialiseerde landen, treden chronische worminfecties juist nauwelijks op.

Vaccin tegen astma

Van der Vlugt verbleef voor haar promotieonderzoek drie maanden in Gabon. Daar bood ze Gabonezen die besmet waren met wormen een behandeling aan. Duidelijk werd dat het aantal regulatoire cellen na behandeling afnam. Een muizenonderzoek dat ze uitvoerde bevestigde deze bevindingen. Haar experimenten toonden aan dat ook in de longen van muizen een verminderde allergische ontstekingsreactie plaatsvond tijdens een chronische worminfectie. Ze bracht B-cellen uit de milt en longen van muizen met een Schistosoma-infectie over naar allergische ontvangstmuizen. Dat zorgde ervoor dat de muizen beter beschermd waren tegen allergisch astma.
De Leidse onderzoekster stelt dat het mogelijk is om met behulp van wormmoleculen een vaccin te ontwikkelen tegen ziektes als astma. Haar copromotor dr. Hermelijn Smits onderzoekt dat nu met een VIDI-subsidie en steun van het Longfonds.

Keyword: astma vaccin Schistosoma worminfectie immuunsysteem

Terug naar het overzicht

Gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over subsidies, zorg en onderzoek naar astma, COPD en andere longziekten.